sigurðurárni.annáll.is

Eftir að hafa messað fyrir Norðmenn í Neskirkju fór ég heim og setti niður kartöflur. Ég fór að hugsa um dýrustu kartöflur Íslands, sem urðu til hér á Grímsstaðaholtinu. Þjóðviljinn flutti forðum þá fregn að kona í Vesturbænum ræktaði dýrustu kartöflur á Íslandi. Konan var mamma og Þjóðviljinn birti mynd af garðinum á byggingarlóð. Verktakar og lóðaþurfandi framkvæmdamenn komu í löngum röðum og báðu um lóðina. Pabbi vísaði þeim brosandi á mömmu. Svo hringdu aðrir og báru fram fyrirspurn hvort þeir gætu ekki fengið þessa óbyggðu lóð. Og enn vísaði pabbi á mömmu. Þar fengu framkvæmdamenn heimsins fullkomlega skýr svör. Nei, þeir gátu ekki fengið þessa lóð af því að hún væri notuð til kartöflu- og kálræktar. “En hættið þið ekki bráðum þessari garðrækt?” “Nei,” sagði mamma ákveðin. “En gætuð þið ekki fengið betra garðaland hjá borginni?” spurðu þeir enn. “Nei,” svaraði mamma alveg skýrt. Það var alveg sama hvað skynsemi heimsins spurði um, hvað fjármálamennirnir buðu og hvað praktískt hyggjuvitið bar upp. Garðurinn var ekki á flótta undan byggingum. Lóðin á Tómasarhaga 18 var ekki fyrir byggingu af steinsteypu og járni, heldur viðkvæmar byggingar jurta, sem nutu verndar, athygli, ástúðar og elsku mömmu.

Við pabbi og Kristín systir vorum vön ágangi hinna lóðargírugu og kipptum okkur ekki upp við áganginn. En svo komst ég að því að nágrannarnir gerðu grín að mömmu. Krakkarnir báru þessar fréttir og miðluðu þeim af kostgæfni böðulsins. “Mamma þín er skrítin fyrst hún er að rækta kartöflur. Getur hún ekki keypt þær út í búð eins og mömmur okkar? Eða kálið? Það fæst líka í KRON.” Mamma var eldri en flestar hinar mömmurnar og hún var líka eldri í þroska. Þegar við bárum upp þessi eineltisefni setti hún son sinn og dóttur niður og skýrði málið. Henni var alveg sama um hvað fólk sagði eða hélt. Hún skýrði það út, að fólkið í kringum okkur héldi að það væri fínna að vinna ekki moldarvinnu, vera ekki eins og fólkið í sveitinni. En því miður hefði það bara ekki skilið meira og verið þroskaðra en þetta. Svo brosti mamma bara að Þjóðviljanum og nágrannaviljanum í götunni og hafði gaman af. Hún væri að rækta því hún væri ræktunarkona. Hún væri bóndakona, sem hefði gaman af jurtunum og að auki teldi að það væri gott fæði sem hún byggi til. Þar að auki veldi hún sér sjálf atvinnu, sparaði heimilinu peninga sem við gætum notað í eitthvað skemmtilegt í stað þess að kaupa kartöflur og kál.

Tækifærið notaði hún til að kenna eðli smáborgaraháttarins, mikilvægi góðrar næringar, neysluvenjur, rekstur heimilis og mikilvægi sjálfstæðis. Svo ræktaði hún sitt dýra kál, seldi í KRON og Sölufélagið á góðu verði og sauð talsvert niður til vetrarins. Atlasfrystikista mömmu var mikið þarfaþing. Mamma var græn í hugsun og svo var það auðvitað alveg sjálfgefið að Guð elskaði afstöðu hennar og starf. Kartöflurnar hennar voru betri en annarra, kálið hennar stórvaxnara og ljúffengara en í búðinni. Mamma var í leynibandalagi með Guði, sem skapar og elskar fólk sem ræktar. Svo fengu nágrannarnir sendingu úr garðinum þegar haustaði, ekki til að breyta hugsun þeirra, heldur af því maður deilir með öðrum gæðum garðs og heims. Það var harmað á Tómasarhaganum þegar mamma nálgaðist nírætt og treysti sér ekki lengur til rækta í öllum 500 fermetrunum eins og áður. Þá tók hún skrefið, garðurinn var seldur, en hún átti enn horn upp í gömlu lóðinni. Hún tók upp úr þremur kartöflubeðum síðasta haustið sem hún lifði! Ég hugsaði um mömmu í gærkvöldi þegar ég setti niður ofspíraðar kartöflur. Hún hefði aldrei látið kartöflur fara svona. En lífsháttur hennar spíraði vel í afkvæmunum og er enn að skila arði í dýrri lífsafstöðu.